નિપુણ પખવાડિયું – ૨૦૨૬

ધ્વનિ સફારી (અવાજોની ઓળખ) પ્રવૃત્તિનો અહેવાલ

તારીખ: ૧૩/૧૦/૨૦૨૬, મંગળવાર

નિપુણ પખવાડિયું – ૨૦૨૬ અંતર્ગત તારીખ ૧૩/૧૦/૨૦૨૬, મંગળવારના રોજ શાળામાં બાલવાટિકાથી ધોરણ ૫ સુધીના બાળકો માટે ‘ધ્વનિ સફારી (અવાજોની ઓળખ)’ પ્રવૃત્તિનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રવૃત્તિનો મુખ્ય હેતુ બાળકોમાં શ્રવણકૌશલ્ય, એકાગ્રતા, અવલોકનશક્તિ અને વિવિધ અવાજો ઓળખવાની ક્ષમતાનો વિકાસ કરવાનો હતો.

પ્રવૃત્તિ દરમિયાન શિક્ષક દ્વારા બાળકોને શાંતિથી બેસાડી એકથી બે મિનિટ સુધી આંખો બંધ કરીને આસપાસના અવાજો ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવા માટે પ્રેરિત કરવામાં આવ્યાં હતાં. ત્યારબાદ બાળકોએ પક્ષીઓનો કલરવ, પવનનો અવાજ, પાંદડાંનો અવાજ તથા વાહનોના અવાજ જેવી વિવિધ ધ્વનિઓ ઓળખીને પોતાના અનુભવો રજૂ કર્યા હતા.

આ ઉપરાંત, શિક્ષકની દેખરેખ હેઠળ બાળકોને શાળાના આંગણા અને બગીચામાં ટૂંકી સફર કરાવવામાં આવી હતી. સફર દરમિયાન સંભળાતા અવાજો ઓળખવા અને તેમના નામ જણાવવાની પ્રવૃત્તિ કરાવવામાં આવી હતી. ઘંટડી વગાડવી, કાગળનો અવાજ કરવો, ટેબલ પર હળવેથી ટકોરા મારવા તથા તાળી પાડવા જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકોને અવાજ સાંભળીને ઓળખવાની તક આપવામાં આવી હતી.

બાળકોએ સાંભળેલા અવાજોને અનુરૂપ ચિત્રો દોર્યાં હતાં અને ધોરણ અનુસાર વિવિધ અવાજોની નોંધ પણ કરી હતી. ધોરણ ૩થી ૫ના વિદ્યાર્થીઓએ કુદરતી અવાજો અને માનવસર્જિત અવાજો વચ્ચેનો તફાવત સમજી તેમનું વર્ગીકરણ કર્યું હતું. મોટા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓએ અવાજોની સંખ્યાને આધારે સાદો આલેખ તૈયાર કરવાની પ્રવૃત્તિ પણ કરી હતી.

પ્રવૃત્તિના અંતે શિક્ષક દ્વારા બાળકોને સાંભળેલા અવાજો, પક્ષીઓ અને વાહનોના અવાજ વચ્ચેના તફાવત તથા કુદરતી અને માનવસર્જિત અવાજો અંગે પ્રશ્નો પૂછીને સમજનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

પ્રવૃત્તિનું પરિણામ: આ પ્રવૃત્તિ દ્વારા બાળકોમાં ધ્યાનપૂર્વક સાંભળવાની ટેવ, અવાજ ઓળખવાની ક્ષમતા, એકાગ્રતા, અવલોકનશક્તિ, શબ્દભંડોળ અને વર્ગીકરણ કૌશલ્ય વિકસાવવામાં મદદ મળી હતી. બાળકોએ આનંદદાયક અને અનુભવ આધારિત શિક્ષણ દ્વારા આસપાસના પર્યાવરણના વિવિધ અવાજો વિશે સમજ મેળવી હતી.

આમ, નિપુણ પખવાડિયું અંતર્ગત યોજાયેલી ‘ધ્વનિ સફારી’ પ્રવૃત્તિ બાળકો માટે જ્ઞાનવર્ધક, રસપ્રદ અને આનંદદાયક બની રહી હતી.